“હજારો લોકોની હાજરીમાં શરૂ થયેલું અનશન… અને એક મધરાતે આખા દેશને ચોંકાવી દેનારી પોલીસ કાર્યવાહી.”
વર્ષ 2011. સમગ્ર દેશમાં ભ્રષ્ટાચાર અને કાળા નાણાંનો મુદ્દો ચર્ચાના કેન્દ્રમાં હતો. એક તરફ અન્ના હજારેનું જન લોકપાલ આંદોલન ચાલી રહ્યું હતું, તો બીજી તરફ યોગગુરુ બાબા રામદેવ કાળા નાણાં પરત લાવવા અને ભ્રષ્ટાચાર સામે કડક કાયદાની માંગ સાથે દેશવ્યાપી અભિયાન ચલાવી રહ્યા હતા. 4 જૂન, 2011ના રોજ દિલ્હીના રામલીલા મેદાનમાં હજારો સમર્થકોની હાજરીમાં તેમણે અનિશ્ચિતકાલીન અનશનની શરૂઆત કરી.
બાબા રામદેવે સરકાર સમક્ષ મુખ્યત્વે આ માંગણીઓ મૂકી: વિદેશી બેંકોમાં રહેલું કાળું નાણું ભારત પરત લાવવું. ભ્રષ્ટાચાર સામે કડક કાયદો બનાવવો. કાળા નાણાંને રાષ્ટ્રીય સંપત્તિ જાહેર કરવી. પારદર્શક શાસન અને નાણાકીય સુધારા. તેમનું કહેવું હતું કે કાળા નાણાં સામે અસરકારક કાર્યવાહીથી દેશના વિકાસને વેગ મળશે.
દિલ્હીના રામલીલા મેદાનમાં દેશભરમાંથી હજારો લોકો ભેગા થયા. યોગ શિબિરનું વાતાવરણ ધીમે ધીમે મોટા જનઆંદોલનમાં ફેરવાયું. મંચ પરથી બાબા રામદેવે જાહેર કર્યું કે માંગણીઓ નહી સ્વીકારાય ત્યાં સુધી અનશન ચાલુ રહેશે.
4 અને 5 જૂનની મધરાતે દિલ્હી પોલીસે રામલીલા મેદાન ખાલી કરાવવાની કાર્યવાહી શરૂ કરી. પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે ધક્કામુક્કી થઈ. ટિયર ગેસનો ઉપયોગ થયો અને મોટી સંખ્યામાં લોકોને સ્થળ પરથી હટાવવામાં આવ્યા.
આ કાર્યવાહી બાદ દેશભરમાં ઉગ્ર ચર્ચા શરૂ થઈ. મળતી માહિતી અનુસાર, બાબા રામદેવે મહિલાના વેશમાં સ્થળ છોડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ ઘટના તે સમયે વ્યાપક ચર્ચા અને મીડિયા રિપોર્ટિંગનો વિષય બની હતી.
કેન્દ્ર સરકારે જણાવ્યું કે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે કાર્યવાહી જરૂરી હતી. સરકારે દાવો કર્યો કે પરિસ્થિતિ બગડવાની શક્યતા હોવાથી મેદાન ખાલી કરાવવામાં આવ્યું.
વિરોધ પક્ષ અને અનેક સામાજિક કાર્યકરોએ મધરાતની પોલીસ કાર્યવાહીની ટીકા કરી. તેમણે તેને શાંતિપૂર્ણ વિરોધના અધિકાર સામેનું પગલું ગણાવ્યું.
ભલે તમામ માંગણીઓ તરત સ્વીકારાઈ નહીં હોય, પરંતુ કાળા નાણાં અને ભ્રષ્ટાચારનો મુદ્દો દેશવ્યાપી ચર્ચાનો વિષય બન્યો. આગામી વર્ષોમાં કાળા નાણાં અંગે તપાસ, કાયદાકીય સુધારા અને આંતરરાષ્ટ્રીય માહિતી વિનિમય જેવા પગલાં લેવામાં આવ્યા.
Auranga Analysis : બાબા રામદેવનું અનશન માત્ર એક વ્યક્તિનો વિરોધ નહોતું; તેણે દેશવ્યાપી ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી ચર્ચાને વધુ ગતિ આપી. સાથે જ, રામલીલા મેદાનની મધરાતની કાર્યવાહી આજે પણ ભારતના લોકશાહી ઇતિહાસની સૌથી વધુ ચર્ચાતી ઘટનાઓમાંની એક છે.
Timeline :- 4 જૂન 2011 – રામલીલા મેદાનમાં અનશનની શરૂઆત
4–5 જૂન 2011 (મધરાત) – પોલીસ કાર્યવાહી
જૂન 2011 – દેશવ્યાપી રાજકીય ચર્ચા
પછીના વર્ષો – કાળા નાણાં અને ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી પગલાં પર સતત ચર્ચા
“દેશનું કાળું નાણું દેશના વિકાસ માટે પાછું આવવું જોઈએ.” — બાબા રામદેવ
