નકલી દૂધ પીવાથી શરીરને શું નુકસાન થઈ શકે? બાળકો, ગર્ભવતી મહિલાઓ અને વૃદ્ધો માટે કેટલું જોખમ?

ભેળસેળયુક્ત દૂધ માત્ર છેતરપિંડી નહીં, પરંતુ જાહેર આરોગ્ય માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય; નિષ્ણાતો સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપે છે

વલસાડ: દૂધને સંપૂર્ણ આહાર માનવામાં આવે છે, પરંતુ જો એ જ દૂધમાં ભેળસેળ કરવામાં આવી હોય અથવા તેમાં હાનિકારક રસાયણો ભેળવવામાં આવ્યા હોય, તો તે આરોગ્ય માટે ગંભીર જોખમ બની શકે છે. મહારાષ્ટ્રમાં સામે આવેલા નકલી દૂધ કૌભાંડ બાદ હવે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે આવું દૂધ પીવાથી શરીર પર કેવી અસર થઈ શકે?

ડૉક્ટરો અને આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, દૂધમાં પાણી જેવી સામાન્ય ભેળસેળ અને રસાયણો ભેળવી બનાવવામાં આવેલા નકલી દૂધ વચ્ચે મોટો તફાવત છે. જો દૂધમાં ડિટર્જન્ટ, શેમ્પૂ અથવા અન્ય હાનિકારક રસાયણો ભેળવાયેલા હોય, તો તેની અસર ગંભીર બની શકે છે.

ભેળસેળયુક્ત દૂધ પીવાથી કેટલાક લોકોને નીચેની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે:

1. પેટ અને પાચનતંત્ર પર અસર

પેટમાં દુખાવો, ઊલટી, ઝાડા, એસિડિટી, અપચો, પેટમાં બળતરા

2. કિડની અને લિવર પર ભાર

જો લાંબા સમય સુધી શરીરમાં હાનિકારક રસાયણો પહોંચતા રહે તો તે કિડની અને લિવર પર વધારાનો ભાર મૂકી શકે છે. જોકે તેની અસર વ્યક્તિની તબિયત, ભેળસેળના પ્રકાર અને માત્રા પર આધાર રાખે છે.

3. બાળકો સૌથી વધુ સંવેદનશીલ

બાળકોનું શરીર હજુ વિકાસના તબક્કામાં હોવાથી તેઓ ભેળસેળયુક્ત ખોરાકથી વધુ અસરગ્રસ્ત થઈ શકે છે.

સંભવિત અસર: વારંવાર પેટની તકલીફ, પોષણમાં ઘટાડો, ડિહાઇડ્રેશન, ચેપનું જોખમ

4. ગર્ભવતી મહિલાઓ માટે વિશેષ સાવચેતી

ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ખોરાકની ગુણવત્તા ખૂબ મહત્વની હોય છે. તેથી માત્ર વિશ્વસનીય અને સુરક્ષિત સ્ત્રોતનું જ દૂધ પીવું જોઈએ. શંકાસ્પદ દૂધનું સેવન ટાળવું વધુ સલામત છે.

5. વૃદ્ધો અને ગંભીર બીમારી ધરાવતા લોકો

કિડની, લિવર, હૃદય અથવા ડાયાબિટીસ જેવી બીમારી ધરાવતા લોકોમાં ભેળસેળયુક્ત ખોરાકની અસર વધુ ગંભીર બની શકે છે.

6. એલર્જી અને ઝેરી અસર

જો દૂધમાં હાનિકારક રસાયણો ભેળવાયેલા હોય તો કેટલાક લોકોને નીચેના લક્ષણો જોવા મળી શકે:

ચામડી પર એલર્જી, ગળામાં બળતરા, માથાનો દુખાવો, નબળાઈ ગંભીર કિસ્સામાં તાત્કાલિક સારવારની જરૂર પડી શકે

આવી સ્થિતિમાં શું કરવું?

• ✔ માત્ર વિશ્વસનીય બ્રાન્ડ અથવા નોંધાયેલી ડેરીમાંથી જ દૂધ ખરીદો.
• ✔ પેકેટનું સીલ, FSSAI લાઇસન્સ નંબર અને તારીખ તપાસો.
• ✔ દૂધનો રંગ, ગંધ અથવા સ્વાદ અસામાન્ય લાગે તો તેનો ઉપયોગ ન કરો.
• ✔ શંકાસ્પદ દૂધ અંગે ફૂડ સેફ્ટી વિભાગમાં ફરિયાદ કરો.
• ✔ દૂધ પીધા બાદ ગંભીર તકલીફ થાય તો તરત જ ડૉક્ટરની સલાહ લો.

નિષ્ણાતો શું કહે છે?

આરોગ્ય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભેળસેળયુક્ત ખાદ્યપદાર્થોથી બચવાનો સૌથી સારો રસ્તો એ છે કે ગ્રાહકો જાગૃત રહે, વિશ્વસનીય સ્ત્રોતેથી જ ખરીદી કરે અને કોઈપણ શંકાસ્પદ વસ્તુની જાણ સંબંધિત તંત્રને કરે.

મહત્વપૂર્ણ નોંધ : આ લેખનો હેતુ જનજાગૃતિ લાવવાનો છે. અહીં દર્શાવેલી આરોગ્ય અસરો ભેળસેળના પ્રકાર, માત્રા અને વ્યક્તિની આરોગ્ય સ્થિતિ અનુસાર બદલાઈ શકે છે. કોઈપણ આરોગ્ય સમસ્યા થાય તો સ્વનિદાન કરવાને બદલે તાત્કાલિક તબીબી સલાહ લેવી.