સરીગામ ઉદ્યોગોની ગાંધીનગર દોડ: રાહતની વાત વચ્ચે જમીની પડકારો યથાવત

સ્ટેમ્પ ડ્યુટીમાં રાહત મળી, પરંતુ પર્યાવરણ અને ઔદ્યોગિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના પ્રશ્નોનો ઉકેલ હજુ પડકાર

સરીગામ: સરીગામ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ એસોસિએશનના પ્રમુખ કૌશિક પટેલના નેતૃત્વમાં પ્રતિનિધિમંડળે 23 સપ્ટેમ્બરે ગાંધીનગર ખાતે રાજ્ય સરકારના કેબિનેટ મંત્રીઓ સાથે મુલાકાત કરી હતી. SIA દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી માહિતી મુજબ પ્રતિનિધિમંડળે નાણામંત્રી કનુભાઈ દેસાઈ, વન અને પર્યાવરણ મંત્રી અર્જુનભાઈ મોડવાડિયા તથા શ્રમ અને કૌશલ્ય વિકાસ મંત્રી કુંવરજીભાઈ બાવળિયા સાથે વિવિધ ઔદ્યોગિક મુદ્દાઓ અંગે ચર્ચા કરી હતી.

નાણામંત્રી સાથેની મુલાકાતમાં લાંબા સમયથી પડતર GIDC મિલકતોના ટ્રાન્સફર સંબંધિત સ્ટેમ્પ ડ્યુટીના પ્રશ્નમાં મળેલી રાહત બદલ SIAએ આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો. સપ્ટેમ્બર 2026માં સામે આવેલી વિગતો મુજબ પાત્ર MSME માટે જૂના GIDC મિલકત ટ્રાન્સફર સંબંધિત સ્ટેમ્પ ડ્યુટીમાં 80 ટકા સુધીની રાહતની યોજના અંગે સરકારે નિર્ણય લીધો છે. જોકે આ રાહત ચોક્કસ પાત્રતા અને શરતોને આધીન છે. 

પરંતુ સરીગામની ઔદ્યોગિક વાસ્તવિકતા માત્ર સ્ટેમ્પ ડ્યુટીની રાહત સુધી સીમિત નથી.

પર્યાવરણનો પડકાર હજુ સૌથી મોટો મુદ્દો

સરીગામ અને આસપાસના ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં CETP, હવા, પાણી અને ઔદ્યોગિક પ્રદૂષણના પ્રશ્નો અગાઉથી ચર્ચામાં રહ્યા છે. 2026માં ગુજરાત હાઈકોર્ટ સમક્ષ આવેલા એક કેસમાં સરિગામની એક ઔદ્યોગિક એકમ સામે હવા, પાણી અને અવાજના પ્રદૂષણ સહિતના આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે આ કેસમાં GPCBએ પોતાના નિરીક્ષણો અને અનુપાલનના રેકોર્ડ રજૂ કર્યા હતા અને હાઈકોર્ટે અરજદારના આક્ષેપોને સ્વીકાર્યા નહોતા. એટલે આક્ષેપોને સાબિત થયેલા પ્રદૂષણ તરીકે રજૂ કરી શકાય નહીં. 

બીજી તરફ, એ જ કોર્ટ રેકોર્ડમાં GPCBએ 2025થી જૂન 2026 સુધી અનેક વખત નિરીક્ષણ કર્યાનું અને કેટલીક જગ્યાએ ઉદ્યોગને સૂચનાઓ/દિશા-નિર્દેશો આપવામાં આવ્યા હોવાનું નોંધાયું છે. એટલે પર્યાવરણ અનુપાલનનો મુદ્દો હજી પણ નિયમિત દેખરેખ માગે છે. 

દમણગંગા અને CETPનો પ્રશ્ન પણ ભૂલાય નહીં

સરીગામના ઉદ્યોગો માટે CETP અને treated effluentનું યોગ્ય સંચાલન માત્ર સ્થાનિક મુદ્દો નથી. અગાઉની CPCB Joint Committee તપાસમાં દમણગંગા અંગે નોંધાયું હતું કે નદીના પાણીની ગુણવત્તામાં સુધારો થયો હોવા છતાં CETP outletમાંથી આવતા અન્ય pollutantsનો નદીના biological અને physicochemical environment પર પ્રભાવ રહ્યો હતો. 

આ જ પૃષ્ઠભૂમિમાં 2026માં સરીગામ CETPની ક્ષમતા 15 MLDથી વધારી 25 MLD કરવામાં આવી હોવાની સત્તાવાર વિકાસ માહિતી સામે આવી હતી. એટલે ઉદ્યોગોનો વિકાસ વધી રહ્યો છે, પરંતુ તેની સાથે effluent treatment અને monitoringની જવાબદારી પણ એટલી જ મહત્વની બની રહી છે. 

સરકાર પણ compliance અંગે કાર્યવાહીનો દાવો કરે છે

માર્ચ 2026માં કેન્દ્ર સરકારે સંસદમાં આપેલી માહિતી મુજબ Damangangaની ગુણવત્તા સુધારવા માટે corrective actions અમલમાં છે અને GPCB દ્વારા પર્યાવરણના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા ઉદ્યોગો સામે closure directions તથા Environmental Damage Compensation જેવી કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે. 

એટલે સરીગામ સામેનો મોટો સવાલ શું?

ગાંધીનગરમાં ઉદ્યોગોની સમસ્યાઓ અંગે રજૂઆત અને સરકારી રાહત એક સકારાત્મક બાબત છે, પરંતુ હવે સવાલ એ છે કે સરીગામમાં ઔદ્યોગિક વિકાસ સાથે પર્યાવરણ, CETP, નદી-જળ ગુણવત્તા, હવા અને નિયમોના કડક અમલમાં પણ એટલી જ પ્રગતિ થાય છે કે નહીં?

SIA પોતે પણ પોતાની વેબસાઇટ પર ઉદ્યોગોની ફરિયાદોના નિવારણ ઉપરાંત environmental preservation, pollution control અને disaster managementને પોતાની પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ હોવાનું જણાવે છે. 

અર્થાત્ ગાંધીનગરની બેઠકમાં “Ease of Doing Business”ની વાત થઈ છે, હવે જમીન પર “Ease of Living” અને environmental compliance કેટલું સુનિશ્ચિત થાય છે તે પણ એટલું જ મહત્વનું રહેશે.

સોર્સ: Sarigam Industries Association Facebook Post; Gujarat High Court record; GPCB records; Government/official environmental records.