VIAના પોતાના રેકોર્ડમાં CSR Committee અને અનેક સામાજિક-પર્યાવરણીય પ્રવૃત્તિઓનો ઉલ્લેખ; Gujarat Gasના સત્તાવાર Annual Reportમાં VIA મારફતે Valsadના કન્યા આશ્રમ શાળા પ્રોજેક્ટ માટે ₹24 લાખનો ખર્ચ નોંધાયો

વાપી/વલસાડ | વિશેષ તપાસ

વલસાડ જિલ્લામાં છેલ્લા વર્ષોમાં CSR હેઠળ કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ થયાના આંકડા સામે આવ્યા બાદ હવે તપાસનો દિશા-બદલ કરીને એ જોવામાં આવી રહ્યું છે કે CSRની રકમ કયા માધ્યમથી, કઈ સંસ્થા મારફતે અને કયા પ્રોજેક્ટમાં પહોંચી?

આ તપાસમાં Vapi Industries Association (VIA) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. VIAની પોતાની વેબસાઇટ મુજબ સંસ્થાની સ્થાપના 1971માં થઈ હતી અને હાલમાં Vapi Industrial Estateમાં આશરે 2,100 industrial units હોવાનું VIA જણાવે છે. VIA પોતાની ભૂમિકાને ઉદ્યોગોના પ્રશ્નો ઉપરાંત વિસ્તારના વિકાસ સાથે પણ જોડે છે.

VIAની સત્તાવાર committee listingમાં અલગથી “CSR Committee” દર્શાવવામાં આવી છે. સાથે Green Society Project, Environment, Water, Muktidham, Blood Donation Camp અને અન્ય અનેક committees પણ કાર્યરત હોવાનું તેની વેબસાઇટ પરથી જાણવા મળે છે. એટલે VIAની ભૂમિકા માત્ર ઉદ્યોગ સંગઠન પૂરતી મર્યાદિત નથી; સામાજિક અને પર્યાવરણીય પ્રવૃત્તિઓમાં પણ તેની સક્રિય ભૂમિકા હોવાનો સંસ્થાનો પોતાનો રેકોર્ડ છે.

VIAના પોતાના જાહેર recordsમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વિવિધ CSR તથા સામાજિક પ્રવૃત્તિઓની નોંધ મળે છે.

2016 — Blood Donation

VIAના જણાવ્યા મુજબ 20 ઓક્ટોબર 2016ના રોજ Pidilite Industries સાથે મળીને Blood Donation Camp યોજાયો હતો, જેમાં member industriesના donors પાસેથી 223 units blood એકત્ર થયું હતું. VIA આ પ્રવૃત્તિને પોતાની CSR Activity તરીકે દર્શાવે છે.

2018-19 — Environment Drive

VIAએ Environment Drive અંતર્ગત tree plantation, pocket gardens, cleaning drives, model streets અને environmental awareness જેવા કાર્યક્રમો હાથ ધર્યાનો પોતાના recordsમાં ઉલ્લેખ કર્યો છે.

2022 — Flood Relief

2022માં પૂરથી અસરગ્રસ્ત લોકોને Flood Relief Food Packets વિતરણ કરાયું હોવાનું VIAએ પોતાના CSR activitiesના રેકોર્ડમાં જણાવ્યું છે.

2022 — 18 Industrial Units માટે Garden Development

Environment Drive 2022 દરમિયાન VIAની Green Society દ્વારા member industries પાસેથી મળેલી requestsના આધારે 18 સ્થળોએ garden development માટે પહેલ કરાઈ હતી. VIAના જણાવ્યા મુજબ આ project માટે CSR Funds of VIAનો ઉપયોગ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

અહીં એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો છે: VIAના પોતાના રેકોર્ડમાં “CSR Funds of VIA” શબ્દપ્રયોગ જોવા મળે છે, પરંતુ આ fundsનો વર્ષવાર કુલ આંકડો અથવા project-wise audited expenditure આ વેબસાઇટના જાહેર recordsમાંથી સ્પષ્ટ થતો નથી.

Gujarat Gasના Annual Reportમાં VIAની સીધી કડી

આ તપાસમાં સૌથી મહત્વનો દસ્તાવેજી પુરાવો Gujarat Gas Ltdના FY 2023-24 Annual Reportમાંથી મળે છે. Gujarat Gasના CSR expenditure statementમાં: Vapi Industries Association – Construction of a new building for Kanya Ashram Shala નામે project દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

• સ્થળ: Tanki Village, Taluka Dharampur, Dist. Valsad
  Approved amount: ₹100 લાખ
  FY 2023-24માં spent: ₹24 લાખ
  Beneficiaries: 192
  વંચિત/વલ્નરેબલ વર્ગના લાભાર્થીઓ: 100%

આ તમામ વિગતો Gujarat Gasના પોતાના Annual Reportમાં આપવામાં આવી છે.

• ₹24 લાખનો અર્થ શું?
• અહીં ખૂબ મહત્વની સ્પષ્ટતા જરૂરી છે.
• ₹24 લાખને “VIAએ ખર્ચેલા CSRના રૂપિયા” કહી શકાય નહીં.

સત્તાવાર દસ્તાવેજ પ્રમાણે આ Gujarat Gasના CSR projectનો FY 2023-24માં થયેલો ખર્ચ છે અને projectના નામમાં Vapi Industries Association દર્શાવવામાં આવ્યું છે. અટલે તપાસની દૃષ્ટિએ અહીં chain આ રીતે બને છે:

Gujarat Gas Ltd.
⬇️
CSR Project – Kanya Ashram Shala Building
⬇️
Vapi Industries Association
⬇️
Tanki Village, Dharampur, Valsad
⬇️
FY 2023-24 expenditure – ₹24 લાખ

આ દસ્તાવેજી કડી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. શું ₹24 લાખ આખા ₹1 કરોડના project છે?

ના. Gujarat Gasના Annual Reportમાં project માટે approved amount ₹100 લાખ દર્શાવવામાં આવ્યો છે, જ્યારે FY 2023-24માં ₹24 લાખ spent બતાવવામાં આવ્યા છે. એટલે હાલ ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજ પરથી એટલું જ કહી શકાય કે: ₹1 કરોડ સુધીના approved projectમાંથી FY 2023-24માં ₹24 લાખ ખર્ચાયા હતા. બાકીની રકમ કયા વર્ષમાં અને કેટલી ખર્ચાઈ તે જાણવા માટે આગળના વર્ષોના CSR expenditure statements અને project completion records તપાસવા જરૂરી છે.

2024-25ના Gujarat Gas recordમાં શું?

Gujarat Gasના FY 2024-25ના CSR statementમાં પણ Vapi Industries Association – Construction of a new building for Kanya Ashram Shala નામે projectની entry જોવા મળે છે, પરંતુ FY 2024-25 columnમાં આ project માટે નવી રકમ દર્શાવવામાં આવી નથી; અગાઉના વર્ષ માટે ₹0.24 કરોડની રકમ દર્શાવવામાં આવે છે.

એટલે હાલના જાહેર દસ્તાવેજો પરથી ₹24 લાખથી વધુની રકમ VIAને આ project માટે મળી હોવાનું અનુમાન લગાવવું યોગ્ય નહીં બને.

VIAની પર્યાવરણમાં પણ મોટી ભૂમિકા

• VIAના તાજેતરના recordsમાં Green Society દ્વારા Vapi Industrial Estateમાં greenery, gardens અને tree plantation માટે સતત કામગીરી દર્શાવવામાં આવી છે.
• 2024માં Degam Roadથી Ambedkar Chowkથી Vinanti Naka સુધી આશરે 9,200 sq. metre Green Belt developmentની કામગીરીનો ઉલ્લેખ VIAએ કર્યો છે. VIA Char Rasta ખાતે modern bus stand માટે Maheshwari Mahila Mandalના supportની પણ નોંધ છે.
• 2023માં Aarti Industriesના supportથી Salvavના crematorium campusમાં 3.5 acresમાં “Aarti Van” વિકસાવ્યાનો VIAના રેકોર્ડમાં ઉલ્લેખ છે.
• અને 2026ના World Environment Day કાર્યક્રમમાં Swami Vivekananda Gurukul, Dungra ખાતે garden development તથા 1,200થી વધુ વૃક્ષોનું plantation અને આગળ આશરે 800 વૃક્ષો વાવવાની યોજના દર્શાવવામાં આવી છે; VIAએ Aarti Industriesના supportનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.

પરંતુ હવે સૌથી મોટો સવાલ

VIAની પોતાની વેબસાઇટ પર CSR Committee અને “CSR Funds of VIA” જેવા ઉલ્લેખો છે. બીજી તરફ Gujarat Gasના statutory CSR recordsમાં VIA સાથે જોડાયેલ ₹100 લાખ approved / ₹24 લાખ spentનો project મળે છે.

તો હવે તપાસનો મૂળ સવાલ છે:

1. છેલ્લા 10 વર્ષમાં VIA દ્વારા અથવા VIA મારફતે CSR માટે કુલ કેટલી રકમનું સંચાલન થયું?
2. અને તેની સાથે: કઈ કંપનીએ કેટલા રૂપિયા આપ્યા?
3. VIA પોતે કેટલો CSR fund ખર્ચે છે?
4. કયા projects માટે કંપનીઓએ VIAને implementing agency બનાવી?
5. projectની કુલ approved cost કેટલી?
6. actual expenditure કેટલું?
7. Utilisation Certificate છે કે નહીં?
8. Completion Certificate કોણે આપ્યું?
9. લાભાર્થીઓની સંખ્યા કેટલી?
10. project હાલમાં કાર્યરત છે કે નહીં?
11. VIAના CSR Funds of VIAનો વર્ષવાર audited breakup શું છે?

તપાસનો અત્યાર સુધીનો VERIFIED DATA

• VIAની સ્થાપના :- 1971
• Vapi Industrial Estateમાં units :- આશરે 2,100
• VIA પાસે CSR Committee :- હા
• FY 2023-24 Kanya Ashram Shala project :- ₹100 લાખ approved
•  FY 2023-24 actual spent :- ₹24 લાખ
• Project location :- Tanki Village, Dharampur, Valsad
• Beneficiaries :- 192
• Vulnerable/marginalized beneficiaries :- 100%
• VIAના પોતાના CSR fundનો 10-year total :- હાલ જાહેર records પરથી નિર્ધારિત નથી
• તપાસનો નિષ્કર્ષ :- VIA સામે કોઈ ગેરરીતિનો આરોપ આ તપાસમાં કરવામાં આવતો નથી. જાહેર દસ્તાવેજો એટલું ચોક્કસ દર્શાવે છે કે VIA Vapiના ઔદ્યોગિક અને સામાજિક-પર્યાવરણીય વિકાસમાં સક્રિય છે, તેની પોતાની CSR Committee છે અને VIAના recordsમાં CSR activities તથા CSR fundsનો ઉલ્લેખ છે.

સાથે જ Gujarat Gasના સત્તાવાર CSR Annual Reportમાં Tanki Village, Dharampur ખાતે Kanya Ashram Shalaના નવા મકાનના ₹1 કરોડના approved projectમાં VIAનું નામ છે અને FY 2023-24માં ₹24 લાખ ખર્ચાયા હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું છે.

હવે જરૂરી છે સંપૂર્ણ financial trailની તપાસ — કંપની પાસેથી VIA સુધી અને VIAથી actual project સુધી. કારણ કે CSRમાં માત્ર “કેટલા રૂપિયા ફાળવાયા?” એ સવાલ પૂરતો નથી. સાચો સવાલ છે — રૂપિયા ક્યાં પહોંચ્યા અને જમીન પર શું બન્યું?

CSR Investigation આગળ ચાલુ રહેશે…

• સંપાદકીય નોંધ :- આ અહેવાલમાં ઉપલબ્ધ જાહેર અને સત્તાવાર દસ્તાવેજોના આધારે માહિતી રજૂ કરવામાં આવી છે. ₹24 લાખને VIAનો પોતાનો CSR ખર્ચ ગણવામાં આવ્યો નથી. તે Gujarat Gasના CSR projectમાં FY 2023-24નો reported expenditure છે. VIAના પોતાના કુલ CSR expenditureનો આંકડો જાહેર records પરથી નિર્ધારિત ન હોવાથી એવો કોઈ આંકડો અહીં રજૂ કરવામાં આવ્યો નથી.