દક્ષિણ ગુજરાત સરેરાશને પાર, કચ્છમાં માત્ર 29% વરસાદ; રાજ્યમાં 16 ઓગસ્ટ સુધી 673.56 mm વરસાદ
વલસાડ: ગુજરાતમાં ચોમાસું એકસરખું વરસ્યું નથી. રાજ્યના એક છેડે દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદે 30 વર્ષની સરેરાશને પણ પાર કરી દીધી છે, જ્યારે બીજી તરફ સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છના અનેક વિસ્તારો હજુ પણ વરસાદની ભારે ખાધનો સામનો કરી રહ્યા છે.
State Emergency Operation Centre, Gandhinagarના 16 ઓગસ્ટ 2026ના Rainfall Report મુજબ, 1 જૂનથી 16 ઓગસ્ટ સુધી ગુજરાતમાં કુલ સરેરાશ 673.56 mm વરસાદ નોંધાયો છે. 1996થી 2025 દરમિયાન આ સમયગાળાની સરેરાશ 908.88 mm રહી છે. એટલે રાજ્યમાં અત્યાર સુધી વરસાદ સામાન્ય સરેરાશના માત્ર 74.11% જેટલો છે.
પરંતુ રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં વરસાદનું વિતરણ અત્યંત અસમાન છે. દક્ષિણ ગુજરાતે સરેરાશને વટાવી છે. દક્ષિણ ગુજરાતમાં 16 ઓગસ્ટ સુધી 1557.53 mm વરસાદ નોંધાયો છે, જ્યારે તેની 1996-2025ની સરેરાશ 1542.04 mm છે. એટલે દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદ સામાન્ય સરેરાશના 101% સુધી પહોંચી ગયો છે.
બીજી તરફ કચ્છમાં માત્ર 145.60 mm વરસાદ નોંધાયો છે, જે તેની સરેરાશના માત્ર 29.13% છે. ઉત્તર ગુજરાતમાં 409.18 mm, સૌરાષ્ટ્રમાં 423.68 mm અને પૂર્વ-મધ્ય ગુજરાતમાં 605.83 mm વરસાદ નોંધાયો છે.
તાલુકાવાર આંકડા જોતા વલસાડ જિલ્લાનો કપરાડા તાલુકો 3537 mm વરસાદ સાથે સમગ્ર રાજ્યમાં પ્રથમ ક્રમે છે. કપરાડાની 1996-2025ની સરેરાશ 2996 mm છે. એટલે આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં જ કપરાડામાં સરેરાશ કરતાં 541 mm વધુ વરસાદ પડી ચૂક્યો છે.
આ યાદી બતાવે છે કે Top-10માં દક્ષિણ ગુજરાતનું વર્ચસ્વ છે. ખાસ કરીને વલસાડ, નવસારી અને ડાંગના તાલુકાઓમાં ભારે વરસાદ નોંધાયો છે. રાજ્યના સૌથી ઓછા વરસાદવાળા તાલુકાઓમાં સ્થિતિ તદ્દન વિપરીત છે.
દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાના દ્વારકા તાલુકામાં અત્યાર સુધી માત્ર 15 mm વરસાદ નોંધાયો છે. તેની 1996-2025ની સરેરાશ 657 mm છે. એટલે અત્યાર સુધીમાં સરેરાશના માત્ર 2.28% વરસાદ થયો છે.
ગુજરાતના વરસાદના આંકડા એક અત્યંત રસપ્રદ ચિત્ર રજૂ કરે છે. એક તરફ: કપરાડા — 3537 mm બીજી તરફ: દ્વારકા — માત્ર 15 mm બંને વચ્ચેનો તફાવત 3522 mmનો છે. એટલે કપરાડામાં પડેલો વરસાદ દ્વારકા કરતાં 236 ગણાથી પણ વધુ છે.
જિલ્લા સ્તરે પણ દક્ષિણ ગુજરાત આગળ
જિલ્લાવાર સરેરાશમાં પણ દક્ષિણ ગુજરાતના જિલ્લાઓ ટોચ પર છે.
- વલસાડ: 2689.57 mm
- નવસારી: 2277.33 mm
- ડાંગ: 2273.67 mm
- સુરત: 1582.42 mm
- તાપી: 1207.50 mm
બીજી તરફ સૌથી ઓછા જિલ્લા સરેરાશમાં:
- દેવભૂમિ દ્વારકા: 54.00 mm
- પોરબંદર: 151.33 mm
- કચ્છ: 145.60 mm
- જામનગર: 215.00 mm
દક્ષિણ ગુજરાતનો સરેરાશ વરસાદ 101% સુધી પહોંચી ગયો હોવા છતાં દરેક તાલુકામાં સરખી સ્થિતિ નથી. ઉદાહરણ તરીકે વલસાડ જિલ્લામાં કપરાડા, નાનાપોંઢા, પારડી, વલસાડ જેવા વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ છે, જ્યારે કેટલાક અન્ય તાલુકાઓમાં વરસાદ સરેરાશની નીચે છે. નવસારી અને સુરતમાં પણ અનેક તાલુકાઓએ તેમની લાંબા ગાળાની સરેરાશને વટાવી છે.
IMDના 17 ઓગસ્ટના ગુજરાત બુલેટિન મુજબ દક્ષિણ ગુજરાતના અનેક જિલ્લાઓમાં આગામી દિવસોમાં વરસાદની સંભાવના યથાવત છે અને નર્મદા, સુરત, ડાંગ, તાપી, નવસારી અને વલસાડમાં કેટલાક સ્થળોએ ભારે વરસાદની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. બીજી તરફ સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છમાં વરસાદ મુખ્યત્વે isolated places સુધી મર્યાદિત રહેવાની આગાહી છે.
ગુજરાતના ચોમાસાની આ તસવીર માત્ર “કેટલો વરસાદ પડ્યો?” તેનો જવાબ નથી આપતી. તે રાજ્યમાં વરસાદના અત્યંત અસમાન વિતરણ તરફ પણ સંકેત આપે છે. દક્ષિણ ગુજરાતમાં નદીઓ, ડેમો અને જળાશયો માટે પાણીની ઉપલબ્ધતા મજબૂત બની રહી છે, જ્યારે સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના અનેક વિસ્તારો હજુ પણ વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
એક જ ગુજરાતમાં 3537 mmથી 15 mm સુધીનો વરસાદ — આ વર્ષે ગુજરાતના ચોમાસાની સૌથી મોટી કહાની કદાચ આ જ છે.
