🤪 3 ઈડિયટ્સ : Auranga Times | વ્યંગાત્મક વિશેષ રજૂઆત
સ્થળ: ચાની કીટલી.
સમય: જ્યારે ચા ગરમ છે, પણ સરકારી ફાઇલોની સ્થિતિ દસ્તાવેજો જોયા પછી જ ખબર પડે!
પાત્રો: ભોળુ ભાઈ, ગપ્પુ શેઠ અને ફાઇલચંદ ફુવડિયા.
225માંથી 329! આ ગણિતમાં ચા કોની વધશે?
ભોળુ ભાઈ: ગપ્પુ શેઠ, એક સમાચાર સાંભળ્યા. વાપીની Infichem Pharmaની ઉત્પાદન ક્ષમતા 225 મેટ્રિક ટન પ્રતિ મહિનાથી વધારીને 329 કરવાની દરખાસ્ત હતી!
ગપ્પુ શેઠ: તો એમાં શું નવાઈ? 225માંથી 329 થાય એટલે કંપનીની પ્રગતિ!
ભોળુ ભાઈ: બરાબર. પણ એક વાત કહો.
ગપ્પુ શેઠ: પૂછો, આજે હું જ્ઞાનના દરવાજા ખોલીને બેઠો છું!
ભોળુ ભાઈ: ઉત્પાદન 104 ટન વધે તો પાણી, ગંદા પાણીની સારવાર અને જોખમી કચરાની વ્યવસ્થા પણ એટલી જ સક્ષમ છે કે નહીં?
ગપ્પુ શેઠ: એ તો… એ તો… ભાઈ, પહેલાં ચા પૂરી કર! તું સીધો મુદ્દા પર કેમ આવી જાય છે?
ફાઇલચંદ: કારણ કે ભોળુભાઈએ ગણિત કર્યું છે, પણ ગપ્પુ શેઠે માત્ર ઉજવણી શરૂ કરી છે!
ભોળુ ભાઈ: એટલે ઉત્પાદન વધારવું ખોટું નથી, પણ એની સાથે જરૂરી વ્યવસ્થા છે કે નહીં એ તપાસવું જરૂરી છે?
ફાઇલચંદ: એકદમ સાચું! પરંતુ આ કિસ્સામાં વ્યવસ્થા પૂરતી છે કે નહીં એનો જવાબ દસ્તાવેજો જોયા પછી જ આપી શકાય.
ગપ્પુ શેઠ: એટલે હજી કોઈને દોષિત જાહેર નહીં કરીએ?
ફાઇલચંદ: વાહ! આજે તો તારા મગજમાં સોફ્ટવેર અપડેટ આવ્યું લાગે છે!
ગ્રીનબેલ્ટમાં લીલો રંગ કે લીલાંછમ વૃક્ષો?
ગપ્પુ શેઠ: મને એક ઉપાય સૂઝ્યો! ગ્રીનબેલ્ટનો સવાલ હોય તો નકશામાં લીલો રંગ ભરી દો. સમસ્યા પૂરી!
ભોળુ ભાઈ: અને પછી નકશાને પાણી પણ પાઈ દઈએ?
ગપ્પુ શેઠ: કેમ?
ભોળુ ભાઈ: જેથી વૃક્ષો ઊગી આવે!
ફાઇલચંદ: બંને મહાનુભાવોને જણાવવાનું કે ગ્રીનબેલ્ટની વાસ્તવિક સ્થિતિ જાણવા મંજૂરીની શરતો, ઉપલબ્ધ વિસ્તાર અને સ્થળની ચકાસણી જરૂરી છે.
ગપ્પુ શેઠ: એટલે નકશામાં જંગલ દેખાય તો આખી ફેક્ટરી જંગલની વચ્ચે છે એવું માની લેવાનું નહીં?
ફાઇલચંદ: વાહ! તું ધીમે ધીમે સમજદાર બની રહ્યો છે. આ ઝડપ ચાલુ રહી તો તારે ચાની કીટલી પર પાછા જવું પડશે!
ભોળુ ભાઈ: તો નિયમ શું શીખવે છે?
ફાઇલચંદ: દેખાવ નહીં, પુરાવો જુઓ. નકશો નહીં, વાસ્તવિક સ્થિતિ ચકાસો.
CEMS છે એટલે બધું સેમ-ટુ-સેમ?
ગપ્પુ શેઠ: મેં સાંભળ્યું છે કે CEMS નામનું મશીન હોય તો પ્રદૂષણની ચિંતા જ નહીં!
ભોળુ ભાઈ: તો ઘરમાં CCTV લગાવીએ એટલે ચોરી થવાની શક્યતા જ ખતમ?
ગપ્પુ શેઠ: ના ભાઈ, કેમેરો તો ચોરને પકડવામાં મદદ કરે!
ફાઇલચંદ: બસ! એ જ રીતે મોનિટરિંગ સાધન હોવું એક બાબત છે અને તેનું યોગ્ય રીતે કાર્યરત હોવું, ડેટા ઉપલબ્ધ હોવો તથા નિયમ મુજબ રિપોર્ટિંગ થવું બીજી બાબત છે.
ભોળુ ભાઈ: એટલે મશીન લાગેલું છે એટલું સાંભળીને આપણે સર્ટિફિકેટ આપી ન દઈએ?
ફાઇલચંદ: બિલકુલ નહીં. મંજૂરીની શરતો અને સંબંધિત રેકોર્ડ તપાસવા પડે.
ગપ્પુ શેઠ: એટલે મશીનની હાજરીનો ફોટો જોઈને પર્યાવરણને પાસ જાહેર ન કરી શકાય?
ફાઇલચંદ: સાચું. પરીક્ષા મશીનની હાજરીની નહીં, વ્યવસ્થાની કામગીરીની છે!
વરસાદી પાણી પણ ગૂંચવાઈ ગયું!
ભોળુ ભાઈ: ફાઇલચંદ, એક સવાલ. વરસાદી પાણી અને ફેક્ટરીનું ગંદું પાણી એક જ રસ્તે જાય તો?
ગપ્પુ શેઠ: તો બંને સાથે ફરવા નીકળે! પાણીનું પાણી અને કાદવનો કાદવ!
ફાઇલચંદ: વાહ, તારી વાતમાં હાસ્ય છે, પણ વ્યવસ્થામાં ગોટાળો ન હોવો જોઈએ. વરસાદી પાણીની ડ્રેનેજ અને ઔદ્યોગિક ગંદા પાણીની વ્યવસ્થા મંજૂરી મુજબ છે કે નહીં, એ તપાસવું પડે.
ભોળુ ભાઈ: એટલે Infichem Pharmaમાં આવી કોઈ ખામી છે?
ફાઇલચંદ: અટક! આ અહેવાલમાં એવી ખામીનો કોઈ પુષ્ટિ થયેલો પુરાવો રજૂ થયો નથી. આપણે સવાલ પૂછી રહ્યા છીએ, આરોપ નથી લગાવી રહ્યા.
ગપ્પુ શેઠ: એટલે પહેલાં તપાસ, પછી વાત!
ફાઇલચંદ: અને પુરાવો મળે તો જ નિષ્કર્ષ!
ફાઇલ ક્યાં છે, સાહેબ?
ભોળુ ભાઈ: હવે સૌથી મોટો સવાલ. કંપની દર મહિને 329 મેટ્રિક ટન ઉત્પાદન કરી શકે છે?
ગપ્પુ શેઠ: કરી શકે તો સારું જ ને!
ફાઇલચંદ: ગપ્પુ, તારી પાસે મંજૂરીનો આદેશ છે?
ગપ્પુ શેઠ: ના.
ફાઇલચંદ: વર્તમાન Consent to Operate છે?
ગપ્પુ શેઠ: ના.
ફાઇલચંદ: EACની મૂળ મિનિટ્સ છે?
ગપ્પુ શેઠ: એ પણ નહીં.
ભોળુ ભાઈ: તો પછી તું આટલો આત્મવિશ્વાસ ક્યાંથી લાવે છે?
ગપ્પુ શેઠ: એ તો… જન્મજાત પ્રતિભા છે!
ફાઇલચંદ: અને એ જ પ્રતિભા સોશિયલ મીડિયા પર અડધી માહિતીના આધારે આખા ચુકાદા લખાવી દે છે!
ભોળુ ભાઈ: એટલે આપણે કયા દસ્તાવેજો તપાસવા જોઈએ?
ફાઇલચંદ: ઓછામાં ઓછા આ:
- કંપનીની હાલની મંજૂર ઉત્પાદન ક્ષમતા.
- 329 મેટ્રિક ટન અંગેનો સરકારી નિર્ણય.
- EACની મૂળ બેઠકની મિનિટ્સ.
- GPCBનું વર્તમાન Consent to Operate.
- ગંદા પાણી અને જોખમી કચરા અંગેની મંજૂરીઓ.
- ગ્રીનબેલ્ટ, CEMS અને ડ્રેનેજ અંગેના સંબંધિત રેકોર્ડ.
ગપ્પુ શેઠ: આટલા બધા દસ્તાવેજો?
ફાઇલચંદ: હા. તપાસ પત્રકારિતામાં અંદાજ મફત મળે છે, પણ વિશ્વસનીયતા પુરાવાથી જ મળે છે!
ત્રણ ઈડિયટ્સની આજની શીખ
ભોળુ ભાઈ કહે છે: સવાલ પૂછવામાં શરમ નહીં, કારણ કે સામાન્ય માણસનો સવાલ જ ઘણી વાર તપાસની શરૂઆત બને છે.
ગપ્પુ શેઠ કહે છે: અડધી માહિતીના આધારે આખો ચુકાદો ન આપવો. આત્મવિશ્વાસ સારો, પણ પુરાવા વગરનો આત્મવિશ્વાસ જોખમી!
ફાઇલચંદ કહે છે: મંજૂરી, મોનિટરિંગ અને અનુપાલન અંગે વાત કરવી હોય તો મૂળ દસ્તાવેજો તપાસો.
છેલ્લે ગપ્પુ શેઠની એક વાત!
“હવે મને સમજાયું! ફેક્ટરીમાં ઉત્પાદન વધે એ પહેલાં પત્રકારના સવાલોનું ઉત્પાદન વધવું જોઈએ!”
ફાઇલચંદ: હા, પણ સવાલોનું ઉત્પાદન વધારતાં પહેલાં તથ્યોનો કાચો માલ ચકાસી લેતો જજે!
Auranga Times — હસતાં હસતાં સવાલ પૂછો, પણ જવાબ પુરાવાથી જ માગો.
સંપાદકીય નોંધ: આ વ્યંગાત્મક રજૂઆતમાં દર્શાવેલા પાત્રો અને સંવાદો કાલ્પનિક છે. Infichem Pharmaની ઉત્પાદન ક્ષમતા, વિસ્તરણની મંજૂરી તથા પર્યાવરણીય અનુપાલન અંગેના મુદ્દાઓની અંતિમ પુષ્ટિ માટે મૂળ સરકારી દસ્તાવેજોની તપાસ જરૂરી છે. આ રજૂઆત કંપની દ્વારા કોઈ નિયમભંગ થયો હોવાનો નિષ્કર્ષ આપતી નથી.
