વિયેતનામ પ્રવાસે ગુજરાતના નાણામંત્રી કનુભાઈ દેસાઈ: રોકાણની ચર્ચાઓ થઈ, પણ ગુજરાતને મળ્યું શું?

ગુજરાતના નાણામંત્રી અને શહેરી વિકાસ મંત્રી કનુભાઈ દેસાઈની વિયેતનામ મુલાકાત દરમિયાન સરકારી અધિકારીઓ તથા ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિઓ સાથે બેઠકો યોજાઈ. વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટ માટે વિયેતનામને આમંત્રણ પણ આપવામાં આવ્યું. જોકે, પ્રવાસ દરમિયાન થયેલા કરારો, સંભવિત રોકાણ, રોજગાર અને સરકારી ખર્ચ અંગેની વિગતો જાણવી મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

ગુજરાત | ઔરંગા ટાઇમ્સ

ગુજરાતમાં વિદેશી રોકાણ આકર્ષવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઔદ્યોગિક સહયોગ વધારવાના પ્રયાસોના ભાગરૂપે રાજ્યના નાણામંત્રી તથા શહેરી વિકાસ અને શહેરી આવાસ મંત્રી કનુભાઈ દેસાઈએ ઑક્ટોબર 2026માં વિયેતનામની મુલાકાત લીધી હતી.

જાહેર કાર્યક્રમ અનુસાર, 20થી 22 ઑક્ટોબર દરમિયાન યોજાયેલી આ મુલાકાતમાં વિયેતનામના નાણાં મંત્રાલય અને વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓ સાથે બેઠકો યોજાઈ હતી. આ ઉપરાંત, ગુજરાત અને વિયેતનામના ઉદ્યોગો વચ્ચે વેપાર, રોકાણ અને ઔદ્યોગિક ભાગીદારી વધારવાના હેતુથી રાઉન્ડટેબલ બેઠક પણ યોજાઈ હતી.

કનુભાઈ દેસાઈએ પોતાના ફેસબુક પેજ પર આ મુલાકાતની વિગતો આપતાં જણાવ્યું હતું કે તેમણે ઓટોમોબાઇલ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સેમિકન્ડક્ટર, પેટ્રોલિયમ, ફાઇનાન્સ તથા મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રના પ્રતિનિધિઓ સાથે ચર્ચા કરી હતી.

વિયેતનામના સરકારી અહેવાલો પણ આ મુલાકાત દરમિયાન યોજાયેલી બેઠકોની પુષ્ટિ કરે છે. જોકે, આ પ્રવાસથી ગુજરાતને કેટલું નક્કર આર્થિક પરિણામ મળ્યું, તે જાણવા માટે હજુ કેટલીક મહત્ત્વપૂર્ણ વિગતોની તપાસ જરૂરી છે.

વિયેતનામના નાણાં મંત્રાલય સાથે બેઠક

20 ઑક્ટોબરે હનોઈમાં વિયેતનામના નાયબ નાણામંત્રી લે તાન કાન અને કનુભાઈ દેસાઈ વચ્ચે બેઠક યોજાઈ હતી. તેમાં વિયેતનામમાં ભારતના રાજદૂત ત્શેરિંગ ડબલ્યુ. શેરપા સહિતના પ્રતિનિધિઓ પણ હાજર હતા.

વિયેતનામના નાણાં મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ, બેઠકમાં ગુજરાતની ઔદ્યોગિક ક્ષમતા, આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણની તકો, નાણાકીય સેવાઓ અને બંને પક્ષો વચ્ચે આર્થિક સહયોગ વધારવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી.

ગુજરાત તરફથી GIFT Cityની સુવિધાઓ અને રાજ્યમાં રોકાણ માટે ઉપલબ્ધ તકો અંગે પણ માહિતી રજૂ કરવામાં આવી હતી. આ બેઠક દરમિયાન કનુભાઈ દેસાઈએ જાન્યુઆરી 2027માં યોજાનારી વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટમાં ભાગ લેવા માટે વિયેતનામના નાણાં મંત્રાલયના નેતૃત્વને આમંત્રણ આપ્યું હતું. વિયેતનામને સમિટમાં સત્તાવાર ભાગીદાર દેશ તરીકે જોડાવા માટે આમંત્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.

વિયેતનામના નાયબ નાણામંત્રીએ આમંત્રણ બદલ આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો અને પ્રતિનિધિમંડળની ભાગીદારી અંગે પોતાના મંત્રી સમક્ષ રજૂઆત કરવાની વાત કરી હતી.

આ આમંત્રણ ગુજરાત માટે આંતરરાષ્ટ્રીય આર્થિક સંબંધો મજબૂત કરવાની એક પહેલ છે. જોકે, આમંત્રણ આપવું, તેને સ્વીકારવું અને વાસ્તવિક રોકાણ કરાર થવો એ અલગ-અલગ બાબતો છે.

વિદેશ મંત્રાલય સાથે સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે સહયોગની ચર્ચા

20 ઑક્ટોબરે કનુભાઈ દેસાઈએ વિયેતનામના નાયબ વિદેશમંત્રી ગુયેન માન કુઓંગ સાથે પણ મુલાકાત કરી હતી. વિયેતનામના વિદેશ મંત્રાલયના જાહેર અહેવાલમાં ગુજરાત અને વિયેતનામ વચ્ચેના સંબંધો મજબૂત કરવા તથા સેમિકન્ડક્ટર સહિતના ક્ષેત્રોમાં સહયોગની શક્યતાઓ અંગે ચર્ચાનો ઉલ્લેખ છે.

ગુજરાત માટે સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રનું મહત્ત્વ વધી રહ્યું છે. આ ક્ષેત્રમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારીથી ટેકનોલોજી, ઉત્પાદન ક્ષમતા, રોકાણ અને કુશળ માનવબળના વિકાસ માટે નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે.

પરંતુ ઉપલબ્ધ જાહેર અહેવાલોમાં કોઈ ચોક્કસ કંપનીએ ગુજરાતમાં સેમિકન્ડક્ટર પ્રોજેક્ટ સ્થાપવાની જાહેરાત કરી હોય અથવા આ મુલાકાત દરમિયાન કોઈ ચોક્કસ રોકાણ કરાર કર્યો હોય તેવી વિગતો સ્પષ્ટ થતી નથી.

આથી આ મુલાકાતને સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે સહયોગની શક્યતાઓ શોધવાનો પ્રયાસ કહી શકાય, પરંતુ તેને નવા પ્રોજેક્ટની સફળતા તરીકે રજૂ કરવા માટે વધુ પુરાવા જરૂરી છે.

ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિઓ સાથે રાઉન્ડટેબલ બેઠક

21 ઑક્ટોબરે હનોઈમાં ગુજરાતના પ્રતિનિધિમંડળ અને વિયેતનામના વ્યવસાયિક પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે રાઉન્ડટેબલ બેઠક યોજાઈ હતી. Invest Global દ્વારા જાહેર કરાયેલા કાર્યક્રમમાં રોકાણ પ્રોત્સાહન અને બંને દેશોના ઉદ્યોગો વચ્ચે દ્વિપક્ષીય સંપર્ક વધારવાનો હેતુ દર્શાવવામાં આવ્યો હતો.

કનુભાઈ દેસાઈની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ અનુસાર, ઓટોમોબાઇલ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સેમિકન્ડક્ટર, પેટ્રોલિયમ, ફાઇનાન્સ તથા મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રના પ્રતિનિધિઓ સાથે ચર્ચા થઈ હતી.

આવા કાર્યક્રમોનો હેતુ વિદેશી રોકાણકારોને ગુજરાતમાં ઉપલબ્ધ ઔદ્યોગિક માળખું, નીતિઓ અને વ્યવસાયિક તકો વિશે માહિતી આપવાનો હોય છે. તેનાથી ભવિષ્યમાં રોકાણ અને વેપાર માટેના સંપર્કો વિકસવાની શક્યતા રહે છે.

જોકે, આ કાર્યક્રમમાં હાજર રહેલી તમામ કંપનીઓની યાદી, કંપનીદીઠ રોકાણ પ્રસ્તાવો અને બેઠક બાદ આગળ વધેલા પ્રોજેક્ટની વિગતો ઉપલબ્ધ જાહેર માહિતીમાંથી સંપૂર્ણપણે સ્થાપિત થતી નથી.

સૌથી મહત્ત્વનો પ્રશ્ન: કેટલું રોકાણ આવશે?

આ પ્રવાસ અંગેનો મુખ્ય સવાલ એ છે કે ગુજરાતને આ મુલાકાતમાંથી કેટલો નક્કર આર્થિક લાભ મળ્યો.

ઔરંગા ટાઇમ્સે તપાસેલા જાહેર અહેવાલોમાં બેઠકો, રોકાણની સંભાવનાઓ અને વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટ માટેના આમંત્રણની વિગતો મળે છે. પરંતુ નીચેની બાબતો અંગે સ્પષ્ટ પુષ્ટિ મળતી નથી:

• કોઈ ચોક્કસ વિયેતનામી કંપની સાથે ગુજરાતમાં રોકાણ માટે કરાર થયો છે કે નહીં.
• કોઈ નવા MoU પર હસ્તાક્ષર થયા છે કે નહીં.
• સંભવિત રોકાણની કુલ રકમ કેટલી છે.
• કેટલા નવા રોજગાર ઊભા થવાની સંભાવના છે.
• કોઈ પ્રોજેક્ટ માટે જમીન અથવા અન્ય સરકારી સુવિધાઓ અંગે નિર્ણય લેવાયો છે કે નહીં.
• પ્રવાસ બાદ કોઈ રોકાણ પ્રસ્તાવ મંજૂરીના તબક્કા સુધી પહોંચ્યો છે કે નહીં.

આનો અર્થ એવો નથી કે કોઈ કરાર થયો જ નથી. પરંતુ ઉપલબ્ધ જાહેર સ્રોતોના આધારે કરાર કે રોકાણ અંગેનો ચોક્કસ દાવો કરવો શક્ય નથી.

જો આ પ્રવાસ દરમિયાન કરારો થયા હોય તો તેમની નકલ, બંને પક્ષકારોનાં નામ, પ્રોજેક્ટની વિગતો, રોકાણની રકમ અને અમલીકરણની સમયમર્યાદા જાહેર થવાથી પ્રવાસનાં પરિણામોનું મૂલ્યાંકન વધુ સ્પષ્ટ રીતે થઈ શકે છે.

ભારત-વિયેતનામ રોકાણના આંકડા શું દર્શાવે છે?

વિયેતનામના નાણાં મંત્રાલયના અહેવાલમાં સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીના ભારત અને વિયેતનામ વચ્ચેના રોકાણ અંગેના આંકડા પણ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

અહેવાલ મુજબ, વિયેતનામમાં ભારતીય રોકાણકારોના 539 સક્રિય રોકાણ પ્રોજેક્ટ હતા, જેમાં નોંધાયેલ મૂડીરોકાણ આશરે 1.17 અબજ અમેરિકન ડોલર હતું.

બીજી તરફ, વિયેતનામના ભારતમાં 37 રોકાણ પ્રોજેક્ટ હતા અને તેમાં વાસ્તવમાં રોકાયેલી મૂડી 500 મિલિયન અમેરિકન ડોલરથી વધુ હોવાનું જણાવાયું હતું.

આ આંકડા બંને દેશો વચ્ચેના રાષ્ટ્રીય સ્તરના રોકાણને દર્શાવે છે. તે માત્ર ગુજરાતના રોકાણના આંકડા નથી અને તેને કનુભાઈ દેસાઈના તાજેતરના પ્રવાસનું પરિણામ પણ ગણી શકાય નહીં. તેમ છતાં, આ આંકડા બંને દેશો વચ્ચે વેપાર અને રોકાણ વધારવાની સંભાવનાઓ સમજવા માટે ઉપયોગી છે.

પ્રવાસ પાછળ કેટલો સરકારી ખર્ચ થયો?

આ સમગ્ર મુદ્દામાં એક મહત્ત્વનો પ્રશ્ન પ્રવાસના ખર્ચનો પણ છે. હાલ તપાસવામાં આવેલા જાહેર સ્રોતોમાં કનુભાઈ દેસાઈના વિયેતનામ પ્રવાસ માટે ગુજરાત સરકારે કરેલા કુલ ખર્ચની પુષ્ટિ થતી નથી.

પ્રતિનિધિમંડળના સભ્યોની સંખ્યા, હવાઈ મુસાફરી, હોટેલ, સ્થાનિક પરિવહન, કાર્યક્રમના આયોજન અને અન્ય ખર્ચ અંગેની વિગતો ઉપલબ્ધ ન હોવાથી પ્રવાસનો ચોક્કસ ખર્ચ જણાવવો યોગ્ય નહીં હોય.

પ્રવાસની સકારાત્મક બાજુ અને મર્યાદાઓ

આ મુલાકાતની સકારાત્મક બાબત એ છે કે ગુજરાત સરકારે વિદેશી સરકારના ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિઓ સાથે સીધો સંપર્ક સ્થાપિત કર્યો. સેમિકન્ડક્ટર, ઉત્પાદન ઉદ્યોગ, નાણાકીય સેવાઓ અને ઊર્જા જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગની શક્યતાઓ અંગે ચર્ચા થઈ.

વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટ માટે વિયેતનામને આમંત્રણ આપવું પણ આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણલક્ષી સંપર્કો વધારવાની પહેલ છે.

પરંતુ પ્રવાસની સફળતાનું મૂલ્યાંકન માત્ર બેઠકોની સંખ્યા કે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટના આધારે થઈ શકે નહીં. કેટલા રોકાણ પ્રસ્તાવો આગળ વધ્યા, કેટલા કરારો થયા, કેટલા પ્રોજેક્ટ અમલમાં આવ્યા અને કેટલા રોજગાર ઊભા થયા તે પણ એટલું જ મહત્ત્વનું છે.

ખાસ કરીને, કોઈ કંપનીએ ગુજરાતમાં રોકાણ માટે સત્તાવાર પ્રસ્તાવ આપ્યો હોય તો તેની વિગતો અને તે પ્રસ્તાવની વર્તમાન સ્થિતિ જાહેર થવી જોઈએ.

આવી માહિતીથી ગુજરાતના નાગરિકો જાણી શકશે કે વિદેશી મુલાકાતો પાછળ થતા જાહેર ખર્ચની સામે રાજ્યને કયા પ્રકારના પરિણામો પ્રાપ્ત થઈ રહ્યા છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, કનુભાઈ દેસાઈનો વિયેતનામ પ્રવાસ ગુજરાત સરકારની આર્થિક અને રોકાણલક્ષી પહેલનો ભાગ હતો. સત્તાવાર બેઠકો અને ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિઓ સાથેની ચર્ચાઓની પુષ્ટિ થાય છે. પરંતુ પ્રવાસ દરમિયાન થયેલા નવા કરારો, રોકાણની રકમ, રોજગારના આંકડા અને કુલ સરકારી ખર્ચ અંગે હજી વધુ દસ્તાવેજી માહિતી જરૂરી છે.

વિદેશી રોકાણ મેળવવાના પ્રયાસો મહત્ત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તેની સફળતાનો સાચો માપદંડ વાસ્તવિક રોકાણ, રોજગાર અને રાજ્યને મળતો આર્થિક લાભ છે. હવે પ્રવાસની જાહેરાતોથી આગળ વધીને તેના પરિણામો અંગેની વિગતો જાહેર થવી જોઈએ.

• સ્રોતો: વિયેતનામનું નાણાં મંત્રાલય., વિયેતનામનું વિદેશ મંત્રાલય, Invest Global દ્વારા જાહેર કરાયેલ રાઉન્ડટેબલ કાર્યક્રમ.
• Vietnam Investment Reviewમાં પ્રકાશિત અહેવાલ.
• ગુજરાતના નાણામંત્રી કનુભાઈ દેસાઈની જાહેર સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ.
• ફોટો સોર્સ: કનુભાઈ દેસાઈના સત્તાવાર Facebook પેજ પરથી

નોંધ: આ અહેવાલમાં ઉપલબ્ધ જાહેર સ્રોતો અને દસ્તાવેજી માહિતીના આધારે વિગતો રજૂ કરવામાં આવી છે.