બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ: ભારતમાં પહેલીવાર સ્થાપિત કરાયા અત્યાધુનિક ‘ટનલ હૂડ્સ’, ગુજરાતની પ્રથમ પર્વતીય ટનલ વલસાડના ઝરોલી ખાતે તૈયાર

ભારતના પ્રથમ હાઇ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર (મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ) માં વલસાડ જિલ્લાના નામે એક ઐતિહાસિક અને ગૌરવપૂર્ણ સિદ્ધિ નોંધાઈ છે. સમગ્ર ગુજરાત રાજ્યની સૌપ્રથમ પર્વતીય ટનલ વલસાડ જિલ્લાના ઉમરગામ તાલુકામાં આવેલા ઝરોલી ગામ નજીક એક પર્વતને આરપાર કાપીને સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી લેવામાં આવી છે.

​સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, ઝરોલી ગામ પાસે બનેલી આ પર્વતીય ટનલ (કોષ્ટકમાં ક્રમ-1, ટનલ-8) ની કુલ લંબાઈ 350 મીટર છે. આ ટનલ માત્ર ગુજરાતની પ્રથમ ટનલ નથી, પરંતુ આખા પ્રોજેક્ટમાં ટેકનોલોજીકલ પાવરહાઉસ સાબિત થવા જઈ રહી છે.

​ભારતમાં પ્રથમ વખત: શું છે ‘ટનલ હૂડ્સ’ ટેકનોલોજી?

​શેર કરાયેલા ઇન્ફોગ્રાફિક્સ અને સાઇટની વાસ્તવિક તસવીરો પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે, આ ટનલના પ્રવેશીય ભાગ પર કોંક્રિટનું એક વિશેષ અર્ધ-ગોળાકાર માળખું બનાવવામાં આવ્યું છે, જેને ‘ટનલ હૂડ’ (Tunnel Hood) કહેવામાં આવે છે. ભારતીય રેલવેના ઇતિહાસમાં આ પ્રકારની એરોડાયનેમિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ પ્રથમ વખત થઈ રહ્યો છે.

• ​કાર્યપદ્ધતિ (How it Works): જ્યારે બુલેટ ટ્રેન 300 કિમી પ્રતિ કલાકથી વધુની ઝડપે દોડતી ટનલમાં પ્રવેશે છે, ત્યારે તે પિસ્ટનની જેમ હવાને આગળ ધકેલે છે. આનાથી ટનલની અંદર ‘માઈક્રો-પ્રેશર વેવ્ઝ’ (હવાનું અતિશય દબાણ) ઉત્પન્ન થાય છે. જો ટનલ ખુલ્લી હોય, તો ટ્રેન બહાર નીકળતી વખતે જોરદાર ધડાકો અથવા ગર્જના જેવો અવાજ (Tunnel Boom Effect) પેદા થાય છે.
• ​ઝરોલી ટનલની ખાસિયત: ઝરોલી ખાતે બનેલી 350 મીટરની ટનલમાં આ પ્રેશરને કંટ્રોલ કરવા માટે બંને બાજુએ 31-31 મીટર લાંબા ટનલ હૂડ્સ બનાવવામાં આવ્યા છે. આ હૂડ્સની બંને બાજુએ 20-20 પ્રેશર-રિલીફ વિન્ડોઝ (ખાસ બારીઓ) રાખવામાં આવી છે (જેમ તસવીરમાં અંદર અને બહારથી સ્પષ્ટ જોઈ શકાય છે). આ બારીઓ દબાણવાળી હવાને ધીમેથી વાતાવરણમાં મુક્ત કરે છે, જેથી બુલેટ ટ્રેનની મુસાફરી અવાજ વિનાની, શાંત અને સુરક્ષિત બને છે તેમજ આસપાસના ગ્રામીણ વિસ્તારોને કોઈ ખલેલ પહોંચતી નથી.

​સમગ્ર કોરિડોરની પર્વતીય ટનલોનું ચિત્ર:

​કોષ્ટકના વિશ્લેષણ મુજબ, મુંબઈ-અમદાવાદ રૂટ પર કુલ 8 પર્વતીય ટનલ છે, જેમાંથી 7 ટનલ મહારાષ્ટ્રમાં (ટનલ 3 થી 7) છે અને ગુજરાતમાં માત્ર 1 જ ટનલ છે જે આપણા વલસાડના ઝરોલીમાં બની છે. સૌથી લાંબી પર્વતીય ટનલ 2.66 કિલોમીટરની છે, જ્યારે સૌથી લાંબો ટનલ હૂડ 45 મીટરનો રાખવામાં આવશે.

​આ પ્રોજેક્ટ દર્શાવે છે કે વલસાડ જિલ્લો હવે વૈશ્વિક સ્તરની હાઇ-સ્પીડ રેલ ઇજનેરીનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની ચૂક્યો છે.