વાપી | અંબાચ | પંડોર | વિશેષ અહેવાલ
“નદી ક્યારેય કોઈની મિલકત બનતી નથી… લોકો માત્ર થોડા સમય માટે તેની બાજુમાં માલિકીનો ભ્રમ ખરીદે છે.”
23 જુલાઈ, 2026… વલસાડ જિલ્લાના ઇતિહાસમાં એવી તારીખ, જેને હજારો લોકો કદાચ વર્ષો સુધી ભૂલી નહીં શકે.
તે દિવસે વરસેલા ધોધમાર વરસાદે કોલક નદી અને રાતા ખાડીને તેમના કુદરતી વહેણ સાથે આગળ વધવા મજબૂર કરી. પરિણામે વાપી નજીકના અંબાચ અને પંડોર ગામ સહિત આસપાસના વિસ્તારોમાં આવેલા ઉદ્યોગો, રહેણાંક પ્રોજેક્ટો, ખેતી અને બગીચાઓને ભારે નુકસાન વેઠવું પડ્યું.
આજે ઘટનાને 15 દિવસ વીતી ગયા છે. પરંતુ અંબાચ અને પંડોર ગામમાં પહોંચો તો હજુ પણ દીવાલો પર પાણીના નિશાન દેખાય છે, કાદવ સૂકાયો નથી, મશીનરી કાટ ખાઈ રહી છે અને કરોડો રૂપિયાનું નુકસાન દરેક ખૂણે નિઃશબ્દ સાક્ષી બનીને ઊભું છે.
કરોડોની મશીનરી… પરંતુ કુદરત સામે લાચાર
અંબાચ ગામમાં કોલક નદીના કિનારે આવેલા અનેક ઉદ્યોગોમાં પાંચ ફૂટથી પણ વધુ પાણી ઘૂસી ગયું હતું. તૈયાર માલ, મોંઘી મશીનરી, ગોડાઉન, RCC માળખાં અને વર્ષોની મહેનત થોડા કલાકોમાં પાણીમાં ગરકાવ થઈ ગઈ.
ઘણા ઉદ્યોગો હજુ સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થઈ શક્યા નથી. મશીનોની મરામત ચાલી રહી છે અને ખરાબ થયેલા માલનો નિકાલ હજુ બાકી છે.
સ્થાનિક કામદારોનું એક જ વાક્ય આખી પરિસ્થિતિ સમજાવી દે છે… “આંખ સામે બધું જ વહી ગયું… કંઈ બચાવી શક્યા નહીં.”
River View… કે Flood View?
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં “River View”, “River Front Living” અને “Nature Connected Lifestyle” જેવા આકર્ષક શબ્દો સાથે અનેક રહેણાંક પ્રોજેક્ટો ઉભા થયા. પરંતુ 23 જુલાઈએ કુદરતે પોતાનું જ એક બ્રોશર બહાર પાડ્યું. એ બ્રોશરમાં સુંદર ફોટા નહોતા… ઓફરો નહોતી… માત્ર પૂર હતું… ચીસો હતી… અને કરોડો રૂપિયાના નુકસાનની કહાની હતી.
રાતા ખાડી નજીકના અનેક રહેણાંક વિસ્તારોમાં પણ પાણી ઘૂસી જતાં લોકો માટે પરિસ્થિતિ અત્યંત મુશ્કેલ બની હતી. આજે ઘણા ખરીદદારો સ્ક્વેર ફૂટ પૂછતા પહેલાં એક જ સવાલ પૂછે છે… “અહીં વરસાદ આવે ત્યારે પાણી ક્યાં સુધી આવે છે?”
ખેતી અને બગીચાઓ પણ બચી શક્યા નહીં પૂરની અસર માત્ર ઉદ્યોગો પૂરતી સીમિત રહી નહોતી. આંબાના બગીચા, ચીકુની વાડીઓ અને અન્ય ખેતીવાડી વિસ્તારોએ પણ ભારે નુકસાન વેઠ્યું. વર્ષોની મહેનત થોડા કલાકોમાં કાદવ નીચે દટાઈ ગઈ.
આ અહેવાલ કોઈ વ્યક્તિ, કંપની કે વિકાસ યોજનાને દોષિત ઠેરવવાનો પ્રયાસ નથી. પરંતુ આ દૃશ્યો કેટલાક મહત્વના પ્રશ્નો જરૂર પૂછે છે…
- શું પૂરપ્રવણ વિસ્તારોમાં વિકાસ પહેલાં પૂરતું વૈજ્ઞાનિક આયોજન થયું હતું?
- શું કુદરતી વહેણને પૂરતી જગ્યા મળી રહી છે?
- શું લાંબા ગાળાની સુરક્ષાને ટૂંકા ગાળાના વિકાસ જેટલું મહત્વ આપવામાં આવ્યું?
આ પ્રશ્નોના જવાબ નિષ્ણાતો, સત્તાવાર અભ્યાસ અને સંબંધિત તપાસ આપશે. પરંતુ કેમેરા સામે દેખાતા દૃશ્યો એક વાત ચોક્કસ કહે છે…
નદી પાસે કોઈ માર્કેટિંગ ટીમ નથી… કોઈ સેલ્સમેન નથી… કોઈ બ્રોશર નથી… પરંતુ જ્યારે નદી પોતાનો પરિચય આપે છે… ત્યારે કરોડોના હોર્ડિંગ્સ પણ મૌન થઈ જાય છે.
કુદરત કોઈની દુશ્મન નથી. પરંતુ કુદરતના નિયમોને સમજ્યા વગર કરવામાં આવતો વિકાસ ઘણી વખત પોતાની જ સૌથી મોટી કસોટી બની જાય છે. કદાચ આ પૂરનો સૌથી મોટો પાઠ પણ એ જ છે…
“રિવર વ્યૂ વેચી શકાય છે… પરંતુ નદીનો સ્વભાવ વેચી શકાતો નથી.”
