જ્યારે મહાયોદ્ધા અર્જુન રણમેદાનમાં હારી ગયો… અધ્યાય 1 ની વાર્તા.
કુરુક્ષેત્રનું મેદાન તૈયાર હતું. એકબાજુ ધર્મ પક્ષ (પાંડવો) અને બીજી બાજુ અધર્મ પક્ષ (કૌરવો) સામસામે ઊભા હતા. શંખનાદ થઈ ચૂક્યો હતો અને યુદ્ધ હવે ગમે તે ક્ષણે શરૂ થવાનું હતું. પણ આ જ સમયે કંઈક એવું બન્યું જેની કોઈએ કલ્પના નહોતી કરી.
રણમેદાનની વચ્ચે રથ
અર્જુને પોતાના સારથિ બનેલા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને વિનંતી કરી: *”હે અચ્યુત! મારો રથ બંને સેનાઓની મધ્યમાં લઈ જાઓ, જેથી હું જોઈ શકું કે મારે કોની સામે લડવાનું છે.”
શ્રીકૃષ્ણ સ્મિત સાથે રથને બરાબર ભીષ્મ પિતામહ અને ગુરુ દ્રોણની સામે ઊભો રાખે છે. અર્જુન જ્યારે નજર ફેરવે છે, ત્યારે તેને સામે ‘શત્રુ’ નહીં પણ પોતાના દાદા, ગુરુઓ, ભાઈઓ અને મિત્રો દેખાય છે.
મોહ અને મનનો વિષાદ
પોતાના જ સ્વજનોને મરવા માટે સામે ઊભેલા જોઈને અર્જુનનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું. તેના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા, ત્વચા બળવા લાગી અને તેના હાથમાંથી તેનું શક્તિશાળી ધનુષ ‘ગાંડીવ’ સરી પડ્યું.
અર્જુન કૃષ્ણને કહે છે:
“હે કૃષ્ણ! આ સ્વજનોને મારીને મેળવેલું રાજ્ય કે સુખ મારે નથી જોઈતું. વિજય મેળવીને પણ જો મારા પોતાના જ ન રહે, તો એવા વિજયનો શું અર્થ?”
અહીં અર્જુન કાયર નથી, પણ તે ‘મોહ’ માં ફસાયો છે. તેને લાગે છે કે તે પાપ કરી રહ્યો છે. તે યુદ્ધ છોડીને ભીખ માંગીને જીવવા તૈયાર થઈ જાય છે પણ શસ્ત્ર ઉપાડવા નથી માંગતો.
આજના જીવન માટે બોધ
આ અધ્યાય આપણને શીખવે છે કે:
1. મનનો ભ્રમ: ઘણીવાર જ્યારે આપણે જીવનના મોટા નિર્ણયો લેવાના હોય, ત્યારે આપણું મન ભાવનાઓમાં વહીને આપણને કર્તવ્યથી દૂર લઈ જાય છે.
2. સાચા માર્ગદર્શકની જરૂર: અર્જુન જેવો મહાન યોદ્ધા પણ જ્યારે મૂંઝવણમાં મુકાયો, ત્યારે તેને કૃષ્ણ જેવા ગુરુની જરૂર પડી. આપણે પણ જીવનમાં યોગ્ય માર્ગદર્શન સ્વીકારવું જોઈએ.
“શું તમારી સાથે ક્યારેય એવું બન્યું છે કે સાચું કામ કરતા પહેલા તમને ડર કે મોહ નડ્યો હોય? કોમેન્ટમાં જણાવો.”
