ભંગારની આડમાં ‘નશાનો વેપાર’: કેવી રીતે બને છે આવું ડ્રગ્સ? જાણો! ખર્ચ અને માર્કેટ વેલ્યુનું ખતરનાક ગણિત

ગુજરાતનો દરિયાકિનારો અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારો ડ્રગ માફિયાઓ માટે સોફ્ટ ટાર્ગેટ બની રહ્યા છે, ત્યારે ગુજરાત એન્ટી ટેરરિસ્ટ સ્ક્વોડ (ATS) અને વલસાડ SOGની ટીમે એક સંયુક્ત અને ગુપ્ત ઓપરેશન હાથ ધરીને વલસાડ જિલ્લાના વાપી મહાનગરપાલિકા વિસ્તારમાં આવતા અને દમણ સરહદથી ઘેરાયેલા કુંતા ગામે ચાલતી ડ્રગ્સની ફેક્ટરીનો પર્દાફાશ કર્યો છે.

• કુંતા ગામમાં આવેલા ‘AK સ્ટીલ સપ્લાયર્સ’ નામના ભંગારના ગોડાઉનની ઓફિસમાં ચાલી રહેલી ડ્રગ્સની આ ફેક્ટરીમાંથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં આશરે ₹ 71.31 લાખની કિંમતનું 2.337 કિલોગ્રામ મેફેડ્રોન (MD ડ્રગ્સ) ઝડપાયું છે. પોલીસે સ્થળ પરથી બે આરોપીઓ (મેહુલ મકવાણા અને અબ્દુલ કલામ ખાન) ની ધરપકડ કરી છે, જ્યારે ભાગેડુ મુખ્ય સૂત્રધાર રાજેશ મોર્યાની પણ ગણતરીની કલાકોમાં ધરપકડ કરી છે.

કેવી રીતે બને છે આવું ડ્રગ્સ?

આજકાલ પરંપરાગત નશા (અફીણ, ચરસ) ને બદલે સિન્થેટિક ડ્રગ્સ (જેમ કે MD અથવા મ્યાઉં-મ્યાઉં) નું ચલણ વધ્યું છે. વાપીના ગોડાઉનમાં પણ આરોપીઓ પ્રવાહી સ્વરૂપના મેફેડ્રોન ડ્રગ્સને કેમિકલ પ્રોસેસથી સુકવીને પાવડર કે ક્રિસ્ટલ ફોર્મમાં ફેરવી નાની-નાની પડીકીઓ બનાવવાની ફિરાકમાં હતા.

1. રો મટીરિયલ (કાચો માલ) ક્યાંથી આવે છે?

• મેફેડ્રોન (MD) બનાવવા માટે સામાન્ય રીતે ‘પ્રિકર્સર કેમિકલ્સ’ (Precursor Chemicals) નો ઉપયોગ થાય છે. આમાંના મોટાભાગના કેમિકલ્સ ફાર્માસ્યુટિકલ, પેઇન્ટ અથવા ટેક્સટાઇલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં કાયદેસર રીતે વપરાતા હોય છે.

વાપી-સરીગામ અને અંકલેશ્વર જેવા એશિયાના સૌથી મોટા કેમિકલ હબ હોવાનો ફાયદો ઉઠાવીને ડ્રગ માફિયાઓ કંપનીઓમાંથી ‘વેસ્ટ કેમિકલ’ અથવા ચોરીછૂપીથી આ રો મટીરિયલ મેળવી લે છે. ઘણીવાર દમણ અને મહારાષ્ટ્રની સરહદેથી આવા પ્રતિબંધિત કેમિકલ્સ ભંગારની ગાડીઓમાં છુપાવીને લાવવામાં આવે છે.

2. ખર્ચ અને માર્કેટ વેલ્યુનું ખતરનાક ગણિત

આ કાળો કારોબાર એટલા માટે ફૂલ્યો-ફાલ્યો છે કારણ કે આમાં પ્રોફિટ માર્જિન ખૂબ ઊંચું છે.

• 1 કિલો સિન્થેટિક ડ્રગ્સ (MD) લેબોરેટરી કે ગોડાઉનમાં બનાવવાનો મૂળ ખર્ચ માત્ર ₹ 50,000 થી ₹ 1,00,000 જેટલો જ આવે છે.

આ જ 1 કિલો ડ્રગ્સ જ્યારે ઇન્ટરનેશનલ કે લોકલ બ્લેક માર્કેટમાં પહોંચે છે, ત્યારે તેની કિંમત આશરે ₹ 30 લાખ થી ₹ 50 લાખ (ગુણવત્તાના આધારે) થઈ જાય છે! એટલે કે માત્ર ₹ 1 લાખના રોકાણ સામે માફિયાઓ ₹ 30 ગણો નફો કમાય છે. આ કેસમાં પકડાયેલું 2 કિલોથી વધુ ડ્રગ્સ પણ ₹ 71 લાખથી વધુની કિંમતનું આંકવામાં આવ્યું છે.

આ નશાનો કારોબાર દેશ અને યુવાધન માટે કેટલો ગંભીર?

મેફેડ્રોન (MD) એ સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમને ઉત્તેજિત કરતું અત્યંત ઘાતક કેમિકલ છે.

આરોગ્ય પર અસરો: તે લેવાથી વ્યક્તિમાં અચાનક ઊર્જા વધી જાય છે અને ભૂખ-ઊંઘ ગાયબ થઈ જાય છે. લાંબા ગાળે આ ડ્રગ્સ હૃદયરોગનો હુમલો, કિડની ફેલ્યોર, યાદશક્તિ ગુમાવવી અને અત્યંત માનસિક વિકૃતિ (Paranoia) તરફ દોરી જાય છે.

સામાજિક દૂષણ: સિન્થેટિક ડ્રગ્સ સસ્તું અને સરળતાથી નાની પડીકીઓમાં (પેડલર્સ દ્વારા) ઉપલબ્ધ થઈ જતું હોવાથી સ્કૂલ-કોલેજના યુવાનો આના બંધાણી બની રહ્યા છે. એકવાર લત લાગ્યા પછી નશાના પૈસા મેળવવા યુવાનો ચોરી અને લૂંટફાટ જેવા ગુનાહિત રસ્તે વળે છે.

વલસાડ જિલ્લા સહિત ગુજરાતમાં ડ્રગ્સની વર્તમાન સ્થિતિ

ગુજરાતનો 1600 થી વધુ કિલોમીટર લાંબો દરિયાકિનારો અને પડોશી રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો (દમણ, સેલવાસ અને મહારાષ્ટ્ર) ની ખુલ્લી સરહદો ડ્રગ્સની હેરાફેરી માટે સંવેદનશીલ છે.

વલસાડ-વાપી પટ્ટો સોફ્ટ ટાર્ગેટ: દમણ બોર્ડર નજીક હોવાથી કુંતા જેવા સરહદી ગામોમાં ભંગારના ગોડાઉનની આડમાં આવી પ્રવૃત્તિઓ કરવી માફિયાઓ માટે સરળ બને છે. અગાઉ પણ વાપી અને દમણના ફાર્મહાઉસમાંથી, વલસાડમાંથી અને ઉમરગામ વિસ્તારમાંથી કરોડોનું MD ડ્રગ્સ પકડાયું હતું.

ગુજરાત પોલીસની ‘નો ડ્રગ્સ’ પોલિસી: ભલે માફિયાઓ ગુજરાતને ટ્રાન્ઝિટ પોઈન્ટ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હોય, પરંતુ ગુજરાત એટીએસ, એસઓજી અને કોસ્ટ ગાર્ડ સતત એક્શન મોડમાં છે. દરિયાઈ સીમાથી લઈને વાપી જેવા ઔદ્યોગિક વિસ્તારો સુધી કરોડો રૂપિયાના ડ્રગ્સ નેટવર્કને તોડી પાડીને ગુજરાત પોલીસે નશાના સોદાગરો સામે લાલ આંખ કરી છે. જે કેટલી કારગત નીવડે છે તે આગામી સમય જ બતાવશે.