ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ માત્ર મહાન યોદ્ધા કે રાજનીતિજ્ઞ જ નહોતા, પરંતુ તેઓ અદભુત વક્તા પણ હતા. તેમની વાણીમાં સત્ય હતું, પરંતુ તેની સાથે કરુણા, ધીરજ અને યોગ્ય સમયની સમજ પણ હતી.
જ્યારે અર્જુન કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધમાં નિરાશ થઈને શસ્ત્ર મૂકી બેઠા, ત્યારે શ્રીકૃષ્ણે તેમને ઠપકો આપ્યો નહીં કે અપમાનિત કર્યા નહીં. તેમણે ધીરજપૂર્વક સમજાવ્યું, પ્રશ્નોના જવાબ આપ્યા અને જ્ઞાન દ્વારા તેમની મૂંઝવણ દૂર કરી. એ જ સંવાદ આજે ભગવદ્ ગીતા તરીકે સમગ્ર વિશ્વને માર્ગદર્શન આપે છે.
આપણા જીવનમાં ઘણી સમસ્યાઓ ખોટી વાણીના કારણે ઊભી થાય છે. ઘણીવાર આપણે સાચી વાત પણ એવા શબ્દોમાં કહીએ છીએ કે સામેની વ્યક્તિનું દિલ દુભાઈ જાય છે. શબ્દો એકવાર બોલાઈ જાય પછી પાછા ખેંચી શકાતા નથી.
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ શીખવે છે કે બોલતા પહેલાં ત્રણ પ્રશ્ન પૂછો—શું હું જે બોલી રહ્યો છું તે સત્ય છે? જરૂરી છે? અને સૌમ્ય છે? જો જવાબ “હા” હોય, તો જ તે શબ્દો બોલવા યોગ્ય છે.
મીઠી અને સંયમિત વાણી દુશ્મનને પણ મિત્ર બનાવી શકે છે, જ્યારે કડવી વાણી પોતાના લોકોને પણ દૂર કરી દે છે.
જીવન બોધ
શબ્દોમાં ઘા કરવાની પણ શક્તિ છે અને ઘા ભરવાની પણ. પસંદગી આપણા હાથમાં છે.
આજનું કૃષ્ણ સૂત્ર
“વાણી એવી બોલો કે શબ્દો પછી પણ સંબંધો જીવંત રહે.”
