ઘણા લોકો પોતાની નિષ્ફળતાનું ઠીકરું ‘ભાગ્ય’ કે નસીબ પર ફોડી દેતા હોય છે. પરંતુ આચાર્ય ચાણક્ય આ બાબતે એકદમ સ્પષ્ટ વિચાર ધરાવે છે. તેઓ કહે છે કે ભાગ્ય પણ માત્ર એવા જ લોકોને સાથ આપે છે જેઓ મહેનત (પુરુષાર્થ) કરે છે.
1. આળસુ માણસ માટે ભાગ્ય કઈ કામનું નથી:
જે માણસ હાથ પર હાથ ધરીને બેસી રહે છે કે ‘નસીબમાં હશે તો મળશે’, તેને ક્યારેય કંઈ મળતું નથી. સિંહ જંગલનો રાજા હોવા છતાં, જો તે સૂતો રહે તો હરણ પોતે તેના મોઢામાં નથી આવી જતું, તેણે પણ શિકાર માટે દોડવું પડે છે.
2. પૂર્વજન્મના કર્મો અને આજની મહેનત:
ચાણક્ય અનુસાર, આપણું પ્રારબ્ધ (ભાગ્ય) એ આપણા ભૂતકાળના કર્મોનું પરિણામ છે. પણ આજના કર્મો આપણું ભવિષ્ય નક્કી કરે છે. તેથી, નસીબને દોષ આપવાને બદલે વર્તમાનમાં સખત મહેનત કરવી એ જ એકમાત્ર રસ્તો છે.
3. મુશ્કેલીમાં રસ્તો શોધવો:
બુદ્ધિશાળી માણસ ભાગ્ય રેખાઓ નથી જોતો, તે પોતાની મહેનતથી નવી રેખાઓ બનાવે છે. જ્યારે સંકટ આવે ત્યારે નસીબ રડવા માટે નહીં, પણ લડવા માટે પુરુષાર્થ કામ આવે છે.
