આચાર્ય ચાણક્ય કહે છે કે સંસારમાં વાણી (શબ્દો) સૌથી મોટું હથિયાર છે. મધુર વાણી દુશ્મનને પણ મિત્ર બનાવી દે છે, જ્યારે કડવી વાણી મિત્રને પણ કટ્ટર શત્રુ બનાવી શકે છે. ચાણક્ય અનુસાર, જીવનમાં સફળ થવા માટે ક્યારે બોલવું તેના કરતાં ક્યારે મૌન રહેવું (શાંત રહેવું) તે શીખવું વધુ જરૂરી છે.
ખાસ કરીને આ 3 જગ્યાએ ક્યારેય ન બોલવું:
1. જ્યાં તમારી વાતની કોઈ કિંમત ન હોય:
જો સામેવાળી વ્યક્તિ તમારી વાત સાંભળવા કે સમજવા તૈયાર ન હોય, તો ત્યાં બોલીને તમારો સમય અને ઉર્જા બગાડવી મૂર્ખામી છે. આવા સમયે મૌન રહેવું એ જ તમારું સન્માન જાળવી રાખે છે.
2. જ્યારે તમને કોઈ વિષયનું અધૂરું જ્ઞાન હોય:
અધૂરો ઘડો હંમેશા છલકાય. જો કોઈ બાબતની તમને પૂરી માહિતી ન હોય, તો ત્યાં દલીલ ન કરવી. અધૂરું જ્ઞાન સમાજમાં હાસ્યાસ્પદ પરિસ્થિતિ ઊભી કરી શકે છે.
3. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ક્રોધમાં (ગુસ્સામાં) હોય:
જ્યારે સામેવાળી વ્યક્તિ ગુસ્સામાં હોય ત્યારે તેની વિચારવાની શક્તિ નષ્ટ થઈ જાય છે. તેવા સમયે જો તમે વળતો જવાબ આપશો તો વિવાદ વધશે. શાંત રહીને તે પરિસ્થિતિને ટાળવી એ જ બુદ્ધિશાળી માણસનું લક્ષણ છે.
