જીવનમાં સંતોષ હોવો ખૂબ જરૂરી છે, પણ કઈ જગ્યાએ? આચાર્ય ચાણક્યએ આ બાબતે ખૂબ જ સુંદર ભેદરેખા દોરી આપી છે. તેઓ કહે છે કે માણસે જીવનમાં 3 વસ્તુઓથી હંમેશા સંતોષ માનવો જોઈએ, કારણ કે તેનાથી મનની શાંતિ જળવાય છે:
1. પોતાની પત્ની/જીવનસાથીથી: જે જીવનસાથી મળ્યો છે તેનાથી સંતુષ્ટ રહેવું અને પરસ્ત્રી કે પરપુરુષ તરફ ન જોવું.
2. ભોજનથી: રોજ જેવું પણ સાદું-સરળ ભોજન નસીબ થાય, તેનો ઈશ્વરનો આભાર માનીને સ્વીકાર કરવો.
3. પોતાની કમાણી (ધન) થી: પ્રામાણિકતાથી જે ધન મળ્યું હોય તેમાં ખુશ રહેવું, લોભમાં આવીને ખોટા રસ્તે ન જવું.
પરંતુ, ચાણક્ય કહે છે કે આ 2 બાબતોમાં ક્યારેય સંતોષ ન કરવો (હંમેશાં આગળ વધતા રહેવું):
1. અભ્યાસ અને જ્ઞાન મેળવવામાં: નવું-નવું શીખવામાં અને જ્ઞાન વધારવામાં ક્યારેય સંતોષ ન માનવો.
2. દાન અને પુણ્ય કરવામાં: સમાજસેવા કે કોઈની મદદ કરવામાં ક્યારેય એવું ન વિચારવું કે ‘મેં ઘણું કરી લીધું’.
