ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જીવનમાં અનેક પ્રસંગો એવા છે જ્યાં તેમણે બદલો લેવાને બદલે ક્ષમા અને કરુણાનો માર્ગ પસંદ કર્યો. તેઓ જાણતા હતા કે ગુસ્સો અને દ્વેષ મનને અશાંત બનાવે છે, જ્યારે ક્ષમા મનને મુક્ત કરે છે.
શિશુપાલે અનેક વખત શ્રીકૃષ્ણનું અપમાન કર્યું. રાજસભામાં પણ તેણે મર્યાદા ઓળંગી હતી. છતાં શ્રીકૃષ્ણે તરત જ દંડ આપ્યો નહીં. તેમણે શિશુપાલની સો ભૂલો સુધી તેને ક્ષમા કરી. આ માત્ર ધીરજ નહીં, પરંતુ ક્ષમાશીલતાનું અનોખું ઉદાહરણ હતું.
આપણાં જીવનમાં પણ લોકો ક્યારેક આપણું દિલ દુભાવે છે, અપમાન કરે છે અથવા વિશ્વાસ તોડે છે. ત્યારે બદલો લેવાની કે મનમાં દ્વેષ રાખવાની ઇચ્છા થાય છે. પરંતુ શ્રીકૃષ્ણ શીખવે છે કે ક્ષમા કરવાનો અર્થ ભૂલને યોગ્ય ઠેરવવો નથી, પરંતુ પોતાને ગુસ્સા અને દુઃખના બોજમાંથી મુક્ત કરવો છે.
જે વ્યક્તિ માફ કરી શકે છે, તે જ આંતરિક રીતે મજબૂત હોય છે. નબળો માણસ બદલો લેવાનો પ્રયાસ કરે છે, જ્યારે મજબૂત માણસ ક્ષમા કરીને આગળ વધે છે.
ક્ષમા કરવાથી સંબંધો સુધરે છે, મન હળવું બને છે અને જીવનમાં શાંતિનો અનુભવ થાય છે.
જીવન બોધ
ક્ષમા બીજાને આપેલી ભેટ નથી, તે પોતાની જાતને આપેલી મુક્તિ છે.
આજનું કૃષ્ણ સૂત્ર
“ક્ષમા કરનાર વ્યક્તિ હંમેશા દ્વેષ રાખનાર કરતાં વધુ શક્તિશાળી હોય છે.”
